emigreerde naar Stirling, Schotland

updates: augustus, september, oktober, november, december, januari, juni

de familie de Vries Het stond al in de regiokrant: op 15 juli gaan Frans en Alie de Vries met hun twee kinderen naar Schotland emigreren. Frans krijgt daar een baan waar toekomst in zit. Misschien kan hij het wel tot hoogleraar schoppen. En lezen we in de krant hoe goed professor De Vries het doet op de University of Stirling. Maar dat is toekomstmuziek. Eerst moet het gezin het huis verkopen en afscheid nemen van de familie. En dat is behalve een zakelijke beslissing, ook een emotioneel gebeuren.

In 2006 hebben 49.000 Nederland verlaten om elders te gaan wonen. Bij ‘emigreren’ denken wij al gauw aan landen als AustraliŽ, Canada of Nieuw-Zeeland. Misschien kent u zelf wel een emigrantenfamilie, want in de jaren vijftig van de vorige eeuw emigreerden er veel Friezen naar Canada. Het verschil tussen Friezen en andere emigranten is dat Friezen wel willen integreren, maar dan mťt behoud van de Friese identiteit. Ze blijven naast het Engels Fries praten en komen bij elkaar in verenigingen of clubs.

Frans en Alie leerden elkaar kennen toen ze overburen werden in Surhuisterveen. Frans was toen zestien en Alie veertien jaar. Frans ging in Wageningen studeren, Alie in Nijmegen. Buitenpost kwam in zicht toen Frans Assistent in Opleiding werd bij de universiteit in Groningen en Alie een baan zocht bij het onderwijs. Die vond ze bij het Lauwerscollege. Negen jaar hebben ze met plezier hier gewoond. Toen Frans als wetenschapper aan het werk wilde, kwam voor het eerst emigratie in beeld. “Tijdens mijn opleiding heb ik een paar maanden in het buitenland gezeten. Eerst in 1999 drie maanden in Wenen geweest, en in 2000 vier maanden in CaliforniŽ”, vertelt Frans. “Het werk van een wetenschapper is toch internationaal georiŽnteerd. Er zijn in Nederland maar een paar plekken beschikbaar op het terrein van milieueconomie.” “Na je studie in Wageningen, kon je AIO’er in Canada worden”, corrigeert Alie haar man, “Dat was de eerste keer dat we konden emigreren.” Ze besloten om dat niet te doen, totdat Frans drie jaar geleden zijn promotiemogelijkheden wilde uitbreiden. De kans om in Nederland prof te worden, ligt nogal moeilijk. Frans is milieu-econoom. “Ik houdt me bezig met het milieubeleid en hoe bedrijven daarop anticiperen. Maken ze gebruik van schone technologie, en wat doet dat met hun concurrentiepositie. Dat soort dingen. Momenteel kijken we hoe internationale milieuverdragen van invloed zijn op vervuiling.” Het Kyoto-protocol, dat de uitstoot van CO2 moet verminderen, interesseert Frans ook in hoge mate. “Wij willen wel consumeren, maar daar hangt wel een prijskaartje aan”, waarschuwt Frans. De vacature bij de University of Stirling was Frans op het lijf geschreven. Hij solliciteerde en kreeg de baan.

...je moet nooit zeggen, we proberen te emigreren...

Als toerist zijn Frans en Alie al vaker naar Schotland geweest. Niet met geitenwollensokken, want milieufreaks zijn ze niet. ‘Bewust consument’, noemt Alie zich liever. “Een voordeel van Schotland is, is dat je daar drie uur met de hond kunt wandelen zonder dat je iemand tegenkomt of een auto hoort.” Een belangrijke reden om nu te emigreren, is de leeftijd van de kinderen. “De kinderen zijn nu nog klein, twee en vier.” Alie wil het eerste jaar thuisblijven om met de andere gezinsleden te acclimatiseren. Daarna kan ze wellicht werk vinden als tutor bij de University. Of iets in het bedrijfsleven. “Ik probeer wel weer bezigheden te zoeken, zodat je mensen leert kennen en weer ritme krijgt”, zegt Alie, “En dat kan ook in een sportkantine.” Voordat ze antwoord geven op de vraag of ze zich –zoals de definitie van het woord emigreren luidt- voorgoed elders gaan vestigen, vertelt Frans dat, als je naar het buitenland gaat, je nooit moet zeggen: ‘we proberen te emigreren. Want dat mislukt’. “Wij hebben gezegd: we gaan. Hoelang weten we niet”, zegt hij. “Over vijf, zes jaar gaan we evalueren”, verduidelijkt Alie, “Wat doen we met de kinderen in de middelbare school leeftijd? Als we het prettiger vinden dat ze dan in Nederland naar school gaan, dan gaan we terug. Wij blijven altijd Nederlanders, maar voor de kinderen geldt dat niet. Hoe langer ze in Schotland blijven, hoe minder ze hebben met Nederland.”

In anderhalf uur ben je van Nederland in Schotland en vice versa. Dat is wel een troost voor de ouders van Frans en Alie, die vooral de kleinkinderen zullen missen. De eerste reis is al geboekt. Ze kunnen dan meteen hagelslag, appelmoes en toetjes meebrengen. Want dat hebben ze in Schotland niet. Om te laten weten hoe het hen in Schotland vergaat, biedt de Binnenste Buiten Frans en Alie de gelegenheid om een nieuwsbrief voor de krant te schrijven. Daarom nemen we geen definitief afscheid van de familie De Vries, maar zeggen we: tot hoors!

update augustus: een eerste indruk van Schotland
Inmiddels wonen we een maand in Schotland en hebben we heel veel indrukken opgedaan. Sommige dingen waar we ons in het begin over verbaasden zijn voor ons al normaal geworden. Zoals bijvoorbeeld de megagrote supermarkten, waar naast levensmiddelen ook huishoudelijk textiel, speelgoed, kleding en andere spullen te verkrijgen zijn. Ook aan de grote verpakkingen zijn we al wat gewend, zoals 6 pints melk (3,4 liter) en 1 kilo boter.

Het links rijden in de auto is geen probleem, op de fiets en te voet moeten we er nog wel om denken dat we ons aan de goede kant van de weg begeven. Dat fietsen is nog wel een kunst hier, want het is behoorlijk heuvelachtig in onze omgeving. Bovendien zijn er bijna geen fietspaden. Op het universiteitsterrein, waar wij wonen, kunnen de kinderen wel fietsen en een paar van de weinige fietspaden die er in Schotland zijn, liggen vlak buiten het universiteitsterrein.

De zomer in Schotland moet nog beginnen volgens de Schotten, want het heeft ontzettend veel geregend de afgelopen maanden. Er waren zelfs dagen waarop het de hele dag regende, en dat is zelfs ongewoon voor Schotse begrippen. Wij hebben nog geen hinder van het weer gehad. Verreweg het grootste deel van de dagen waren droog en het was zeker niet koud.

De eerste indruk van Stirling en omgeving is positief. Het werk van Frans is zeer uitdagend en de collega’s zijn zeer behulpzaam met het beantwoorden van vragen die we hebben. Tot slot zijn we blij dat de verhuizing zonder problemen is verlopen. We hebben genoten van een ontspannen vakantie en nu maar afwachten hoe het Gerrit hier op school zal vergaan. Maar daarover een volgende keer meer.

update september
Het schoolsysteem in Schotland is heel anders dan in Nederland. Vanaf 3 jaar kunnen kinderen naar de Nursery, maar volgens ons gaan veel kinderen al veel eerder naar een privť-Nursery. Op de ene school is dit vijf ochtenden of middagen per week en op een andere Nursery kan dit drie hele dagen zijn. Wij hebben Jeen Riemer ingeschreven voor vijf ochtenden per week, waarover we eind september uitsluitsel krijgen.

Na de Nursery gaan de kinderen zeven jaar naar de Primary School. Hiermee starten de kinderen na een zomervakantie als ze tussen de 4,5 en 5,5 jaar oud zijn. Er vindt geen instroom tijdens het schooljaar plaats. Alle vijf schooldagen duren van 9.00 uur tot 15.15 uur. Op de school waar Gerrit in een eerste klas zit, hebben de leerlingen allemaal een witte polo en een rode trui aan met de naam van school erop. Verder draagt iedereen zwarte schoenen en de jongens een grijze of zwarte pantalon. De meisjes kunnen ook nog kiezen uit een rokje. Als de bel gaat gaan de kinderen per klas en per geslacht in de rij staan en dan gaan ze rij voor rij naar binnen. Op deze manier komen ze ook weer buiten. Een ander opmerkelijk verschil is dat 99% van de leerlingen tussen de middag op school eet, waarbij de helft ongeveer een lunchpakket van thuis meeneemt en de andere helft een warme maaltijd op school nuttigt.

Naast deze uiterlijke verschillen zijn er ook inhoudelijke verschillen, daar komen we een andere keer op terug. In Buitenpost ging Gerrit altijd met veel plezier naar school, dus zag hij er naar uit om weer school te gaan. Aan het einde van elke schooldag zei hij ook dat het goed was geweest. Maar van de tweede tot en met de zevende dag vroeg hij elke ochtend of hij thuis mocht blijven. Gelukkig vindt hij het sindsdien weer heel leuk om naar school te gaan en komt hij vol verhalen thuis. Inmiddels zitten we in het normale ritme van werk en school en hebben we alle vier onze draai gevonden. Het bevalt tot nu toe gelukkig allemaal heel goed.

update oktober - huis
Inmiddels wonen we alweer drie maanden op de campus van de Universiteit van Stirling. De bungalow kunnen we maximaal een jaar huren, dus hebben we ons reeds vanaf het begin georiŽnteerd op de woningmarkt. Die werkt in Schotland heel anders dan in Nederland. Ten eerste zijn er geen woningbouwverenigingen. De weinige huurhuizen voor gezinnen die er zijn worden aangeboden door particulieren. Wel zijn er appartementen met ťťn of twee slaapkamers te huur en voor studenten en senioren zijn er ook huurmogelijkheden. Wij hebben ons op de markt voor koopwoningen gericht. Een tweede groot verschil is dat de meeste ‘tweedehandshuizen’ via Offers Over worden verkocht. Dit betekent dat geÔnteresseerde kopers hoger dan de ‘vraagprijs’ moeten bieden. De verkopers kunnen dan wel een tijdje wachten voordat ze op dat bod ingaan. Iedereen kan ondertussen een hoger bod gaan uitbrengen. Een klein deel van de huizen wordt verkocht via Fixed Price, waar de eerste koper die een ‘goed’ bod uitbrengt het huis koopt.

Het uitbrengen van een bod is een volgend groot verschil: het Offer loopt via een sollicitor (soort notaris), die contact heeft met de sollicitor van de verkoper. Voordat er een bod wordt uitgebracht moet de sollicitor zekerheden hebben met betrekking tot de financiering. Tot slot zijn er nog de nieuwbouwwoningen. In elke plaats rond Stirling verrijzen nieuwbouwwijken. Een (of enkele) bouwonderneming bedenkt een heel nieuw plan en gaat aan de slag. Eerst worden er verschillende types showhuizen gebouwd en een kantoor ter plaatse (meestal in wat later de garage van een showhuis wordt), waar dagelijks een verkoopster zit. Vervolgens kunnen potentiŽle kopers een plot reserveren, waarna de sollicitors aan het werk gaan om de papieren in orde te maken. Als dat gebeurt is dan is er sprake van een zogenoemd concluded missives en is de koper verplicht om het huis te kopen.

Ondertussen gaat de bouwonderneming volgens eigen planning verder en als ze beginnen met een huis wat nog niet verkocht is dan kiest de verkoopster de keuken, kleuren e.d. Wij hebben een nieuwbouwhuis in Alloa gekocht. Op het moment dat de papieren rond waren is de bouwonderneming begonnen met bouwen, zodat wij alles nog zelf uit konden kiezen. Niet wat betreft indeling, want die ligt voor elk type huis vast. Wij gaan er van uit dat het huis in januari klaar zal zijn, maar door het mooie (droge) weer van de afgelopen weken zou het ook wel december kunnen worden. Dat zou ongunstig uit kunnen komen, omdat wij met de Kerst in Nederland op vakantie zijn. Verder gaat het hier allemaal heel voorspoedig en vliegen de weken voorbij.

update november
Jeen Riemer is eind oktober gestart met de Nursery. Hij gaat er vijf ochtenden 2,5 uur naar toe. Bij binnenkomst moeten ze hun ‘buitenschoenen’ omwisselen voor ‘Nursery-schoenen’ en moeten ze hun naam op een lijst schrijven. Op die lijst komt ook te staan wie hem gebracht heeft en wie hem weer op komt halen. Tot nu toe vindt hij het heel leuk op school, vooral de computer heeft een grote aantrekkingskracht op hem. Volgens zijn leidster begrijpt hij het meeste inmiddels, maar zegt hij nog niet zoveel. Als we hem ophalen, dan moeten we zijn naam op de lijst afvinken. Dat registreren zijn we altijd bij scholen tegengekomen. Niemand kan zo een school binnenlopen. Als bezoeker moet je je melden en je naam op een lijst schrijven. Als je weggaat moet je de eindtijd erachter zetten. Dit heeft allemaal te maken met veiligheid.

Gerrit gaat met heel veel plezier naar school. Hij zit in de eerste klas, waar ze beginnen met schrijven, lezen en rekenen. Het schrijven leren ze op een andere manier dan in Nederland, namelijk letter voor letter en bij elke letter leren ze een rijmpje. Verder leren ze het lezen met behulp van vele boekjes over ťťn gezin. Ze zijn begonnen met boekjes zonder woordjes en stap voor stap komen er meer woorden in te staan. Een week nadat de boekjes in de klas zijn behandeld krijgen de leerlingen ze mee naar huis. Dit is het grootste deel van het huiswerk, want al vanaf de eerste klas krijgen ze elke week huiswerk mee. Het rekenen bestaat op dit moment vooral uit het bijbrengen van de inhoud van getallen, waarbij ze gebruik maken van verschillende activiteiten. Een deel hiervan bestaat uit ‘Show-me-oefeningen’. De leerlingen hebben bijvoorbeeld allemaal de nummers 1 t/m 10 op tafel liggen en de lerares vraagt dan om een cijfer tussen de 4 en 6 te laten zien.

Over getallen gesproken, in Schotland krijgen leerlingen en studenten geen cijfers op hun toetsen. Frans heeft inmiddels een test beoordeeld en de becijfering vergde een studie op zich. Na het nakijken worden de punten opgeteld. Vervolgens worden deze punten omgezet in scores, waarbij de beste meestal een 1A krijgt, de tweede 1B, vervolgens 1C, 2A t/m 2F en dan onderverdelingen in de 3. Een onderverdeling in de vier betekent een onvoldoende. Na het vaststellen van de punten wordt de normering dus pas vastgesteld. Frans heeft de eerste collegereeks inmiddels achter de rug en is tot de conclusie gekomen dat de Schotse studenten geen actieve houding hebben tijdens de colleges. In december is het tentamen en zal blijken of ze iets geleerd hebben.

update december - feesten in Schotland
In deze tijd van de vele feesten komen er hele duidelijke culturele verschillen tussen Schotland en Friesland naar voren. In Buitenpost was Sint Maarten het eerste feest in een reeks van drie, gevolgd door Sinterklaas en Kerst. Dit lichtjesfeest wordt in het zuiden van Nederland ook niet gevierd, want daar wordt op 11 november Prins Carnaval gekozen. Wij hebben wel wat 11 november-liedjes gezongen, maar verder hebben de jongens nergens over gesproken.

Hier gaan de kinderen op 31 oktober al met een lichtje (meestal in een pompoen) bij de deuren langs vanwege Halloween. Dit jaar hebben Gerrit en Jeen Riemer daar nog niet aan meegedaan, omdat wij niet op een buurt wonen. Op school had Jeen Riemer wel een Halloween party, waarbij hij verkleed op school mocht komen. En Gerrit mocht verkleed komen op de Halloweendisco van 2 november. Op 5 november is het in Groot-BrittaniŽ Bonfire Night, ook wel Guy Fawkes Night genoemd. Dit gaat gepaard met vuurwerk en vreugdevuren ter herinnering aan 5 november 1605, toen een aantal katholieken (waaronder Guy Fawkes) werden opgepakt vlak voordat ze het parlement (met de koning) in Londen wilden opblazen. In de dagen voor 5 november hebben we meer vuurwerk gehoord dan op de dag zelf.

De beschermheilige van Schotland is St. Andrew, ťťn van de twaalf apostelen. In het plaatsje St. Andrews liggen een aantal beenderen van hem begraven op het eiland Fife. Zijn kruis staat afgebeeld op de Schotse vlag. St. Andrew’s Day, op 30 november, is een Schotse nationale feestdag, maar de meeste mensen gaan gewoon naar het werk en de scholen hebben geen vrij. Wel had de school van Gerrit allerlei activiteiten. Zo werden de leerlingen gevraagd om silver coins mee te nemen om St. Andrew’s Cross mee te bedekken. De opbrengst ging naar een project voor kinderen in Zambia.

Het feest wat we na Sint Maarten in Buitenpost vierden is Sinterklaas. Deze goedheiligman komt niet in Schotland, maar heeft Alie Hilda wel een brief geschreven waarin stond welke cadeau’s ze moest gaan kopen. Vrienden uit Nederland hadden eind november speculaas en pepernoten meegenomen, zodat wij op 5 december heerlijk Sinterklaas hebben gevierd. En dan het feest dat in beide landen wordt gevierd, maar wel heel verschillend. Christmas draait in Schotland vooral om Santa Claus, waar de kinderen een verlanglijstje naar schrijven. Op eerste Kerstdag liggen er dan pakjes onder de boom die Santa heeft gebracht.

Wij hebben het idee dat in Schotland Kerst hťt feest van het jaar is, waar de mensen het heel druk mee hebben. Zelfs met hun verjaardagen lijken de mensen het niet zo druk te hebben, maar daarover een andere keer misschien meer.

update januari - vakantie in Nederland
De vakantie in Nederland is inmiddels alweer een paar weken achter de rug. We hebben 12 prachtige dagen gehad, waarbij we vele familieleden en vrienden hebben gezien. Ook al waren we een klein half jaar weggeweest, toch voelde het meeste heel vertrouwd aan, net of we maar een paar weken op vakantie waren geweest. Zo zagen we bijvoorbeeld in de winkels en tijdens de kerstnachtdienst vele bekende gezichten. Natuurlijk waren er veranderingen, zoals de nieuwe huizen aan de rand van Buitenpost.

Nu we hier een half jaar wonen krijgen we vaker de vraag hoe het ons bevalt in Schotland. Voor ons allevier geldt dat de afgelopen tijd voorbij is gevlogen. We hebben ons niet verveeld en van heimwee heeft alleen Gerrit een dag last gehad. Jeen Riemer gaat nog maar een paar maanden naar de Nursery, zodat hij nog niet heel lang actief met de engelse taal bezig is geweest. Van wat er tegen hem gezegd wordt begrijpt hij het meeste en zo nu en dan begint hij ook wat engels te praten op de Nursery. Thuis hore we ook wel engelse woordjes, vooral de kleuren. Deze maand is hij met zijn Nursery in Alloa begonnen en ook hier gaat hij alweer met veel plezier naar toe. Hij heeft in Schotland nooit een probleem gemaakt van het afscheid nemen. Dat was in Buitenpost wel anders.

Het schijnt dat Gerrit zich al heel goed in het engels uit kan drukken, maar wij horen dat nagenoeg niet. Hij mixt de talen totaal niet en spreekt met ons geen engels. Op school voelt hij zich als een vis in het water. Zijn juffen zijn heel tevreden over zijn aanpassing op school en hij kan heel goed mee komen met de klas. Gerrit heeft veel plezier in rekenen en lezen. Thuis wilden we hem alleen engels laten lezen, maar hij pakt zelf de Nederlandse boeken uit de kast (en zelfs de Friese, maar dat raden we hem nu nog af). Zelfs voor Alie Hilda vliegen de dagen voorbij. Naast het huishoudelijke werk gaat er veel tijd zitten in het brengen naar en halen van school, regelen van zakelijke dingen en computerwerk (mailen, skypen en website bijwerken). Ook heeft ze volop genoten van de prachtige herfst hier, door er veel met Rakker op uit te trekken.

Voor Frans veranderde er eigenlijk niet zo veel op werkgebied (in Groningen deed hij zijn werk ook al in het engels), maar toch heeft hij met veel culturele verschillen te maken gehad. Niet op het gebied van zijn onderzoek (dat bevalt hem hier heel goed), maar met name de manier waarop studenten in de watten worden gelegd stuit hem wel eens tegen de borst. De omgang met collega’s is anders en ook organisatorisch werken veel dingen omslachtiger (inefficiŽnter). Het kan een tijdje duren voordat er een goed en volledig antwoord op een vraag is gekomen. Maar de vrijheid op het gebied van onderzoek en de vele mogelijkheden die hem hier geboden worden maken dat hij met heel veel plezier naar zijn werk gaat.

Na terugkomst uit Nederland zijn we ons bezig gaan houden met de aanstaande verhuizing van Stirling naar Alloa, maar daarover de volgende keer meer.

update juni - een jaar Schotland (slot)
Op het moment van schrijven (22 juni) moeten Gerrit en Jeen Riemer nog een week naar school cq. Nursery en dan zit het schooljaar er al weer op. Het is voor hen beiden een bewogen jaar geweest.

Gerrit is begonnen in de eerste klas van de Primary School in Bridge of Allan, waar hij vanaf de eerste dag is begonnen met leren lezen, schrijven en rekenen, en natuurlijk met het onder de knie krijgen van de Engelse taal. De eerste twee weken moest hij behoorlijk wennen, maar daarna ging hij met veel plezier naar school. Het was de bedoeling dat hij het schooljaar daar af zou maken, maar vanwege de files is hij begin maart naar een Primary School in Alloa overgestapt. Nu was het Engels geen probleem meer, alhoewel de mensen in Alloa wel een heel andere uitspraak hebben. Deze uitspraak heeft Gerrit zich snel eigen gemaakt, zodat hij nu een echte ‘Schotse boy’ aan het worden is. Gelukkig vond hij het hier ook weer heel leuk op school en heeft hij een prima rapport mee naar huis gekregen.

Vanaf eind oktober 2007 kreeg Jeen Riemer vaker het Engels te horen, want toen startte zijn Nursery in Bridge of Allan. Terwijl hij in Nederland het afscheid nemen lastig vond, ging hij hier vrolijk naar binnen. Met handen en voeten kon hij zijn juffen prima duidelijk maken wat hij wilde (vooral achter de computer zitten) en als hij zijn juffen niet begreep dan kopieerde hij het gedrag van de anderen. Na de kerstvakantie is hij begonnen op een Nursery in Alloa, waar hij wat meer bij de hand werd genomen om zich te mengen met de andere kinderen. In het begin ging zijn communicatie grotendeels nog met handen en voeten, terwijl hij het meeste van wat er gezegd werd wel begreep. Sinds eind april praat hij steeds vaker Engels, hoewel hij regelmatig een Fries of Nederlands woord in de zin stopt. Aan de andere kant sluipt er in zijn Friese praten ook wel eens een Engels woord (dit mixen doet Gerrit nagenoeg niet). Het taalprobleem is voor zijn ontwikkeling geen belemmering geweest, want zijn rapport zag er goed uit.

Naast al deze indrukken op schoolgebied hebben er ook vele veranderingen buiten school plaatsgevonden. Het begon met de verhuizing naar Schotland, waar we in een bungalow op het universiteitsterrein gingen wonen, de eerste twee maanden zonder onze hond, Rakker. Vele familie en vrienden hebben we weer ontmoet tijdens de kerstvakantie, wat heel wat indrukken met zich meebracht. Veel tijd om daar bij stil te staan hadden we niet, want eind januari kregen we de sleutel van ons eigen huis.

Het eerste weekend van februari zijn we naar Alloa verhuisd. De verhuizing verliep prima, maar het huis had nog vele ‘mankementen’, die we op de zogenaamde ‘snagginglist’ moesten vermelden. Sinds we in dit huis wonen hebben we meer te maken gehad met cultuurverschillen. Zo wordt er over het algemeen niet nauwkeurig gewerkt, zodat er vele karweitjes meerdere keren gedaan moeten worden. De grootste ergernis is het niet op komen dagen van bouwers, zonder zich af te melden. We moeten er telkens weer achteraan. Dit probleem schijnt heel Groot-BrittaniŽ te hebben, maar het is zeer vervelend. Inmiddels is het einde van het wegwerken van onze ‘snagginglist’ in zicht. Tot slot zijn er regelmatig bezoekers bij ons over de vloer geweest (vooral vanaf half maart tot en met half mei), wat natuurlijk ook voor een andere dagelijkse gang van zaken zorgt.

Zo terugkijkend op dit eerste schooljaar zijn we van mening dat de kinderen zich hier prima hebben gesetteld. Beide jongens hebben kinderen op de buurt waarmee ze regelmatig spelen. Ook Frans en Alie Hilda voelen zich prima thuis in Schotland. Het afgelopen jaar is weliswaar druk geweest (vooral het uitzoeken en regelen van zaken kost veel energie), maar van heimwee hebben we geen last gehad. Natuurlijk zijn er momenten waarop we graag even in Nederland zouden zijn geweest (bijv. verjaardagen, feesten of ziekte), maar vooral via de computer is er regelmatig contact met het ‘thuisfront’. Het contact is daardoor zeker niet ‘minder’ geworden, het wordt nu alleen anders ingevuld. Voor het onderhouden van relaties wordt er veel geskyped en gemaild. Daarnaast hebben we regelmatig onze website bijgewerkt, zodat familie en vrienden kunnen lezen hoe het met ons gaat. Omgekeerd volgen wij via internet het nieuws in Buitenpost eo en in Nederland, zodat we wat dat betreft bijna nog beter op de hoogte zijn dan toen we nog in Buitenpost woonden.

Op werkgebied is het een leerzaam jaar geweest. Qua onderzoek heeft Frans volledig de vrije hand, zodat hij zich volop met milieu-economie kan bezighouden. Zijn onderwijstaak heeft wel cultuurverschillen meegebracht. De studenten nemen een hele passieve houding aan. Aan de andere kant worden ze door het systeem zo gemaakt, want alles werkt in het voordeel van de student. Door het (Amerikaanse) cijfersysteem is het heel moeilijk om te zakken, want een student met omgerekend een 3,5 slaagt al. Op de lijst komt dan wel een laag ‘cijfer’ (3F) te staan, maar het diploma is binnen. In Nederland is de algemene gedachte dat studenten met zo weinig mogelijke inzet willen slagen, terwijl de universiteit er hier vanuit gaat dat elke student zich voor 100% inzet en het maximale er uit wil halen.

Naast Frans heeft ook Alie Hilda deze ervaring opgedaan. Het tweede semester is ze namelijk werkzaam geweest als teaching assistant op de universiteit. Dit hield in dat ze werkcolleges voor derde jaars studenten moest begeleiden. Vooraf zag ze het in het Engels lesgeven als uitdaging. Dat is heel erg meegevallen, maar de samenwerking met de collega die de hoorcolleges gaf liep niet altijd even soepeltjes. Daardoor was het voor haar soms moeilijk om vragen van studenten te beantwoorden, omdat zij niet op de hoogte werd gehouden van wijzigingen in het hoorcollege-programma. Naast dit werk heeft ze ook op het ‘Departmental Office’ een zieke collega vervangen. Het fijne hiervan was dat ze zelf aan kon geven welke middagen ze wilde werken. Het departement was blij met elk uur dat ze er was. Momenteel is dit werk (tijdelijk) gestopt, omdat het semester is afgelopen.

Door dit alles zijn de afgelopen maanden voorbijgevlogen en is het schrijven van een stukje in dit blad er bij ingeschoten. Met deze tekst willen we laten weten dat het ons hier goed bevalt, maar dat we nog niet helemaal gesetteld zijn. Regelmatig lopen we nog tegen ‘onverwachte’ cultuurverschillen aan. Vaak gaat het om positieve verwonderingen, een enkele keer is het een echt negatieve ervaring (zoals met de bouwers van ons huis en met de manier waarop we studenten moeten benaderen). Een negatieve eigenschap van de Schotten is dat ze niet zien in wat voor mooi land ze wonen, want overal kom je heel veel afval langs de paden tegen. Want dat ze in een mooi land worden daar zijn (en waren) we wel van overtuigd. Nog regelmatig staan we stil van verbazing over de prachtige natuur. Ook het weer is ons niet tegengevallen, integendeel, we hebben bijvoorbeeld een schitterende herfst gehad. Het voorjaar was ook zeer droog, met over het algemeen lekkere temperaturen. De zomermaanden waren wel nat (bijna elke dag wel regen, maar ook zon). En winter hebben we niet gehad.

Aan het slot gekomen van dit stuk willen we iedereen alle goeds toewensen. Misschien komen we elkaar nog eens tegen, maar niet meer via dit blad. Dit artikel is het slot van ons wel en wee in Schotland.

Hartelijke groeten van Frans, Alie Hilda, Gerrit en Jeen Riemer de Vries

het eigen web-adres van de familie is: www.fam-devries.eu